Wat zijn de rechten en plichten van een tienermoeder?

Het grote verschil tussen tienermoeders en meerderjarige moeders: tienermoeders hebben niet automatisch het gezag over hun kind. Wat zijn precies de rechten en plichten van een tienermoeder? En hoe zit het met bijvoorbeeld de achternaam van het kind en gezag en omgang van de vader? We leggen het allemaal uit in dit artikel.

Ouderlijk gezag: normale situatie

Heeft u als ouder gezag? Dan bent u verantwoordelijk voor zowel de opvoeding als de verzorging van uw kind. Dit betekent dat u de kosten hiervoor moet dragen totdat uw kind 18 jaar is. Is uw kind ouder dan 18? Dan moet u nog steeds meebetalen aan de kosten voor studie en levensonderhoud tot uw kind 21 jaar is, mits uw kind behoeftig is aan een bijdrage. Als wettelijke vertegenwoordiger bent u gerechtigd om beslissingen over uw minderjarige kind te nemen. Denk bijvoorbeeld aan medische besluiten, de schoolkeuze en de keuze voor de woonplaats van het kind.

Gezag bij tienermoeders

Maar wat nu als u jonger dan 18 jaar bent en moeder wordt? In dat geval heeft u niet automatisch het ouderlijk gezag over uw kind. Wel kunt u, als u 16 jaar of ouder bent, de rechter vragen om u meerderjarig te verklaren. Dit verzoek kunt u al indienen tijdens de zwangerschap. De rechter toetst of u het gezag kunt uitoefenen.

Kent de rechter het verzoek toe? Dan kunt u dus het ouderlijk gezag krijgen. Wijst hij het echter af? Dan wordt er een voogd aangesteld voor uw kind. Zodra u 18 jaar bent, kunt u dan het ouderlijk gezag krijgen. Om een verzoek voor een meerderjarigheidsverklaring in te dienen, heeft u een (familierecht)advocaat nodig.

Nog geen 16 jaar

Bent u jonger dan 16 jaar en krijgt u een kind? Dan wordt er een voogd aangesteld voor uw kind. Ook hier geldt: zodra u 16 jaar bent, kunt u een meerderjarigheidsverklaring aanvragen. In het geval dat u nog geen 16 jaar bent maar de uitgerekende datum valt op een moment dat u deze leeftijd wel heeft bereikt, dan kunt u al een verzoek om een meerderjarigheidsverklaring indienen.

De rechter beslist overigens pas nadat uw kind geboren is. Althans: de beslissing gaat in op het moment dat uw kind geboren is. Logischerwijs geldt ook dat wanneer het kind geboren is en u nog geen 16 jaar bent, de rechter pas beslist na uw 16e verjaardag.

Erkenning

Bent u niet getrouwd met de vader van het kind? De biologische vader kan dan het kind erkennen om juridisch vader te worden. Erkenning kan door voor of na de geboorte aangifte te doen bij de burgerlijke stand. Voor erkenning van een kind jonger dan 12 jaar – hetgeen vanzelfsprekend altijd het geval zal zijn bij tienermoeders – heeft hij uw toestemming als moeder nodig. Geeft u geen toestemming? Dan kan de vader een verzoek indienen bij de rechter voor vervangende toestemming tot erkenning.

Vindt er geen erkenning plaats? Er komt dan geen familierechtelijke band tot stand tussen de vader en uw kind. Dit heeft niet alleen familierechtelijke maar ook erfrechtelijke gevolgen.

Omgang en gezag van de vader

Is de biologische vader ook de juridische vader, dan heeft hij recht op omgang. Ook is hij verplicht om bij te dragen aan het financieel onderhouden van uw kind. Daarnaast kan hij verplicht worden om kinderalimentatie te betalen, mocht u geen relatie (meer) hebben.

Het recht op omgang moet niet worden verward met het recht op gezag. Erkenning betekent namelijk niet automatisch dat de vader gezag krijgt. Bent u niet getrouwd of geregistreerd partners, dan heeft de vader uw medewerking als moeder nodig om gezag te krijgen. Om dit te verkrijgen, moet de vader minimaal 18 jaar oud zijn. Daarnaast mag hij niet aan een geestelijke stoornis lijden én niet onder curatele staan.

Achternaam van het kind

Bent u niet getrouwd en is uw kind niet erkend? In dat geval krijgt uw kind automatisch uw achternaam. Wanneer uw partner het kind wel erkent, mag u kiezen wat de achternaam van het kind wordt. Wel is het zo dat de gekozen achternaam voor uw eerste kind ook automatisch de achternaam van eventuele andere kinderen van u en uw partner wordt.

Kiest u voor de achternaam van de vader, dan moet u hier een verklaring over afleggen bij de burgerlijke stand. Het is goed om te beseffen dat het veranderen van de achternaam van uw kind lastig is. En dat uw kind in principe daardoor – als u daar dus voor kiest – de achternaam van de vader blijft houden, ook als u geen relatie meer heeft met de vader.

Vaststelling vaderschap

Wanneer de biologische vader ontkent dat hij de verwekker van uw kind is, dan kunt u de vaststelling van het vaderschap toch nog afdwingen. Binnen één jaar na de geboorte van uw kind of uiterlijk vijf jaar nadat de identiteit van de vader bekend is geworden, moet u een procedure starten. Wordt het vaderschap vastgesteld? Dan wordt de verwekker de juridische vader en ontstaat een familierechtelijke (en erfrechtelijke) relatie tussen de vader en uw kind.

Als juridische vader heeft hij recht op omgang, moet hij bijdragen aan het financiële onderhoud van uw kind (‘onderhoudsplicht’) en kan hij verplicht zijn om kinderalimentatie te betalen.

Vaderschapsactie

Weigert de juridische vader om te voldoen aan de onderhoudsplicht, dan kunt u een vaderschapsactie starten. Daarbij vraagt u om kinderalimentatie en een bijdrage voor de onderhoudskosten. Daarmee verschilt het van erkenning van het kind door de vader, aangezien er bij een vaderschapsactie geen familierechtelijke band tussen de vader en uw kind ontstaat. Zo’n vaderschapsactie is overigens alleen mogelijk als uw kind niet is erkend door een andere man.

 

Bent of wordt u tienermoeder of vader van het kind van een tienermoeder en wilt u juridische hulp? Wanneer u uit de regio Groningen, Delfzijl en Winschoten komt, kunt u vrijblijvend contact opnemen met de ervaren familierechtadvocaten van Henkelman • Van Nimwegen.

Vrijblijvende kennismaking

Onze gespecialiseerde familierechtadvocaten zijn tevens ervaren (echtscheidings)mediators, mr. Edwin Henkelman is daarnaast overlegscheidingsadvocaat. Komt u uit de regio Groningen, Delfzijl en Winschoten en wilt u vrijblijvend kennismaken met mr. Edwin Henkelman of mr. Eveline van Nimwegen? Neem gerust contact met ons op om een kennismakingsgesprek in te plannen.