Wat zijn de rechten en plichten van een stiefouder?

Onderhoudsplicht, ouderschapsverlof, gezag, omgang, alimentatie: als stiefouder vraagt u zich wellicht af welke rechten en plichten u allemaal heeft. We leggen uit hoe het zit zonder en met huwelijk of geregistreerd partnerschap én wat er gebeurt na het verbreken van de relatie. Tot slot gaan we in op partneradoptie, oftewel het adopteren van uw stiefkind. 

Wanneer bent u stiefouder?

Allereerst de vraag: wanneer bent u eigenlijk een stiefouder? In juridisch opzicht is dit het geval als het minderjarige kind van uw partner bij uw partner is ingeschreven en u getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap heeft met uw partner. Woont u samen met uw nieuwe partner en zijn of haar kind, maar bent u niet getrouwd en heeft u ook geen geregistreerd partnerschap? Dan bent u dus, in juridische zin, ook geen stiefouder.

Rechten en plichten zonder huwelijk

Wanneer uw partner een kind heeft, zonder dat u en uw partner getrouwd of geregistreerd partners zijn, heeft u géén plichten met betrekking tot het kind van uw partner. Dus ook geen onderhoudsplicht. Wel heeft u recht op ouderschapsverlof, oftewel een wettelijke regeling die bedoeld is voor ouders om tijdelijk minder te gaan werken. U heeft hier echter alleen recht op als u op hetzelfde adres staat ingeschreven als het kind van uw partner én duurzaam voor het kind zorgt.

Rechten en plichten tijdens huwelijk

Heeft uw partner een kind en bent u wel getrouwd of geregistreerd partners? Dan heeft u als stiefouder voornamelijk plichten en nauwelijks rechten. Een overzicht:

1.     Onderhoudsplicht

Om te beginnen heeft u een onderhoudsplicht. In andere woorden: u moet bijdragen aan de kosten voor de opvoeding en verzorging van het kind. Deze onderhoudsverplichting voor kinderen onder de 18 geldt alleen maar als het kind onderdeel uitmaakt van het gezin en dus bij uw partner en u als stiefouder staat ingeschreven. Staat een kind ingeschreven bij de andere ouder, dan geldt de verplichting niet.

Bij de onderhoudsplicht wordt gekeken naar uw ‘draagkracht’. Oftewel: wat kunt u betalen en welk gedeelte van de kosten van uw meekind komen voor uw rekening? Als er een alimentatieregeling is voor uw stiefkind, dan moet u daar ook naar draagkracht aan meebetalen. Het kan voorkomen dat dit ervoor zorgt dat de andere ouder van uw stiefkind minder kinderalimentatie hoeft te betalen.

Is uw stiefkind ouder dan 18? Dan moet u meebetalen aan de kosten voor studie en levensonderhoud totdat hij of zij 21 jaar is, maar alleen als uw stiefkind binnen uw gezin woont.

2.     Opvoedplicht

Als geregistreerd partners of echtgenoten heeft u de plicht om elkaars kinderen op te voeden.

3.     Recht op belastingvrij schenken

Tot de rechten die u heeft als stiefouder behoort het recht om uw kind jaarlijks belastingvrij geld te schenken.

4.     Recht op ouderschapsverlof

Als stiefouder heeft u recht op ouderschapsverlof.

Na scheiding of einde geregistreerd partnerschap

Hoe zit het met de rechten en plichten na een echtscheiding of beëindiging van het geregistreerd partnerschap? Gaat u scheiden van uw echtgenoot of geregistreerd partner, dan bent u vanuit juridisch oogpunt geen stiefouder meer. Uw verplichtingen als stiefouder vervallen hier dan ook door. Oftewel: u hoeft geen kinderalimentatie te betalen – ongeacht de vraag of u als stiefouder het gezag heeft (gehad).

Heeft u na het verbreken van de relatie nog recht op omgang? Als u contact wilt blijven houden met uw stiefkinderen, kunt u bij de rechter vragen om een omgangsregeling. In de regeling worden afspraken gemaakt: wanneer en hoe vaak kunt u contact hebben? Goed om te weten: u hoeft geen gezag te hebben over uw stiefkind om recht op omgang te hebben. Overigens heeft u alleen recht op een omgangsregeling als er tussen u en uw stiefkind een nauwe band is ontstaan. De rechter kijkt ook of de omgang wel in het belang van het kind is.

Erkennen van het stiefkind

Wanneer alleen uw partner ouderlijk gezag heeft, dan kunt u het kind van uw partner erkennen. Hierdoor bent u niet meer de stiefouder, maar de tweede ouder van het kind. Bent u getrouwd of geregistreerd partner? Dan krijgt u door erkenning ook automatisch het ouderlijk gezag over het kind. Zo niet, dan kunt u na de erkenning samen het ouderlijk gezag aanvragen bij de rechter.

Gezag aanvragen over het stiefkind

Let wel: er kunnen maar twee mensen het gezag hebben over een kind. In de meeste gevallen zijn dat de biologische ouders. Een stiefouder heeft nooit automatisch ouderlijk gezag over de stiefkinderen, zelfs niet als de stiefouder na de geboorte van het stiefkind een huwelijk of geregistreerd partnerschap is aangegaan.

Heeft uw partner alleen het gezag over uw stiefkind? Dan kunt u samen met uw partner een verzoek indienen bij de rechter om samen het ouderlijk gezag over het kind te krijgen. Voor het indienen van zo’n verzoek heeft u een advocaat nodig. Daarvoor geldt dat u minimaal één jaar samen voor het kind moet hebben gezorgd. Bovendien moet uw partner minimaal drie jaar alleen het gezag hebben. In beginsel wordt het verzoek toegewezen, tenzij de beslissing niet in het belang van het kind is. Daarbij kijkt de rechter ook naar de rol van de biologische ouder in het leven van het kind.

Als de ex van uw partner het gezag (nog) heeft, moet u eerst een verzoek indienen bij de rechtbank om dit gezag te wijzigen naar eenhoofdig gezag. Heeft uw partner het eenhoofdige gezag gekregen van de rechtbank? Dan moet u alsnog drie jaar wachten totdat u het gezamenlijke gezag met uw partner kunt aanvragen.

Partneradoptie: uw stiefkind adopteren

Als stiefouder kunt u het kind van uw partner adopteren. Voor zo’n adoptie moet u een verzoek indienen bij de rechter. Aan partneradoptie zijn verschillende voorwaarden verbonden:

  • U en uw partner moeten al minstens drie jaar voor het verzoek hebben samengeleefd en minstens één jaar samen voor het kind hebben gezorgd.
  • Uw partner moet alleen of gezamenlijk met u het gezag over het kind hebben.
  • Het kind moet daarnaast niets meer te verwachten hebben van de andere ouder. Hierbij beoordeelt de rechter of de andere ouder geen verantwoordelijkheid meer kan of wil dragen voor de opvoeding of verzorging van het kind.

Bij een stiefouderadoptie wordt u juridisch ouder van het kind en worden de familiebanden tussen het kind en de oorspronkelijke ouder verbroken. Door adoptie krijgt u automatisch het gezamenlijk gezag met uw partner.

 

Komt u uit de regio Groningen, Delfzijl en Winschoten en kampt u met een probleem op het gebied van omgang, gezag of alimentatie? Neem dan vrijblijvend contact op met de gespecialiseerde familierechtadvocaten en mediators van Henkelman • Van Nimwegen.

Vrijblijvende kennismaking

Onze gespecialiseerde familierechtadvocaten zijn tevens ervaren (echtscheidings)mediators, mr. Edwin Henkelman is daarnaast overlegscheidingsadvocaat. Komt u uit de regio Groningen, Delfzijl en Winschoten en wilt u vrijblijvend kennismaken met mr. Edwin Henkelman of mr. Eveline van Nimwegen? Neem gerust contact met ons op om een kennismakingsgesprek in te plannen.