Wat zijn de gronden voor echtscheiding volgens de wet?

Het gebeurt weleens in de praktijk: de ene partner wil scheiden of het geregistreerd partnerschap ontbinden, maar de andere partner is het daar niet mee eens. Dat roept de vraag op: welke gronden voor echtscheiding zijn er eigenlijk volgens de Nederlandse wet? En wat moet u doen als u wilt scheiden, maar uw partner niet (of vice versa)?

‘Duurzame ontwrichting’

Scheiden was in vroegere tijden, toen religie veel dominanter was binnen de maatschappij, absoluut not done. Vanaf de negentiende eeuw werd het in Nederland wettelijk mogelijk om het huwelijk te ontbinden, maar aanvankelijk alleen op bepaalde gronden (zoals overspel).

Sinds 1971 staat er nog maar één (overkoepelende) reden voor echtscheiding in de wet: ‘duurzame ontwrichting’. In principe is het voldoende als één van de partners stelt dat er sprake is van duurzame ontwrichting, er hoeft bijvoorbeeld geen oorzaak of schuld aangetoond te worden. Noch geldt er een bepaalde minimumperiode voor het huwelijk voordat u kunt gaan scheiden.

Wat betekent duurzame ontwrichting?

Wanneer is een huwelijk of geregistreerd partnerschap (waarvoor hetzelfde wettelijke regime geldt) duurzaam ontwricht? Dit impliceert dat de verstandhouding tussen de partners zó is verstoord dat het niet langer mogelijk is om nog samen te leven. Daarbij mag er geen uitzicht zijn op verbetering van de verstandhouding.

De oorzaak is dus irrelevant. Tegenwoordig trouwen er veel minder mensen dan vroeger, bovendien trouwt men gemiddeld genomen pas op latere leeftijd. Daardoor neemt het aantal echtscheidingen, zowel in absolute als in relatieve zin, ook af. Veelvoorkomende oorzaken voor een echtscheiding – die dus niet in de wet staan – zijn bijvoorbeeld uit elkaar groeien, gebrek aan intimiteit, financiën (denk aan schulden, andere visie op het uitgavenpatroon, etc.), vreemdgaan, een verslaving, getrouwd zijn om de verkeerde reden, geweld binnen het huwelijk en te jong trouwen.

Eén van de partners stemt niet in: eenzijdig scheidingsverzoek

Stel, één van de partners is het niet eens met de echtscheiding. De partner die wil scheiden, kan dan een eenzijdig echtscheidingsverzoek indienen bij de rechter. De andere partner ontvangt binnen veertien dagen een kopie van dit verzoek.

Is die partner zó volhardend dat hij of zij er bezwaar tegen wil maken bij de rechter? Met behulp van een advocaat kan dit bezwaar dan binnen zes weken worden gemaakt. De advocaat dient een verweer in; tijdens de zitting krijgt de partner die niet wil scheiden de gelegenheid om het verweer mondeling toe te lichten. De rechter onderzoekt of er sprake is van duurzame ontwrichting. Dat één van de partners wil scheiden, is hiervoor natuurlijk al een duidelijk signaal. Een eenzijdig scheidingsverzoek wordt dan ook in het leeuwendeel van de gevallen toegekend.

Géén duurzame ontwrichting

Een voorbeeld van zo’n hoogst zeldzaam geval: in 2014 wees het gerechtshof Den Bosch het scheidingsverzoek van een vrouw af. De man stelde dat het huwelijk níét duurzaam was ontwricht. Ze woonden immers nog samen en hij verzorgde zijn echtgenote (die leed aan een progressieve ziekte). Bovendien had de vrouw te kennen gegeven dat zij na de scheiding wilde blijven samenwonen met haar man én dat zij door hem verzorgd wenste te worden. Naar het oordeel van het gerechtshof was er daardoor onvoldoende bewijs voor duurzame ontwrichting.

Scheiding accepteren, maar voorwaarden formuleren

Wilt u niet scheiden en vermoedt u dat het bewijzen dat er géén sprake is van duurzame ontwrichting kansloos is? Om de scheiding wat beter verteerbaar te maken, kunt u – liefst met behulp van een advocaat – bepaalde voorwaarden formuleren voor de scheiding. Denk aan afspraken over de verdeling van pensioen of spullen. De afspraken worden vastgelegd in het echtscheidingsconvenant, dat door de rechter wordt getoetst op redelijkheid.

Scheiding van tafel en bed

De Nederlandse wet kent een bijzondere echtscheidingsvorm, namelijk de zogeheten scheiding van tafel en bed. Dit wordt vooral toegepast als mensen uit religieuze of financiële redenen geen ‘echte’ echtscheiding willen. Bij een scheiding van tafel en bed gelden sommige rechten en plichten die bij het huwelijk niet meer, bijvoorbeeld op het vlak van samenleven en financiële onafhankelijkheid.

Wilt u hertrouwen, dan zult u – als u al gescheiden bent van tafel en bed – definitief moeten scheiden. Goed om te beseffen: bij een scheiding van tafel en bed kunt u drie jaar lang niet definitief scheiden, tenzij u béíden aangeeft dit te willen.

 

Komt u uit de regio Groningen, Delfzijl en Winschoten en gaat – of wilt – u scheiden? De familierechtadvocaten en -mediators van Henkelman • Van Nimwegen zijn zeer ervaren in (eenzijdige) echtscheidingszaken. Neem vrijblijvend contact op.

Vrijblijvende kennismaking

Onze gespecialiseerde familierechtadvocaten zijn tevens ervaren (echtscheidings)mediators, mr. Edwin Henkelman is daarnaast overlegscheidingsadvocaat. Komt u uit de regio Groningen, Delfzijl en Winschoten en wilt u vrijblijvend kennismaken met mr. Edwin Henkelman of mr. Eveline van Nimwegen? Neem gerust contact met ons op om een kennismakingsgesprek in te plannen.