Mag een kind na een scheiding kiezen waar hij gaat wonen?

Er bestaan nogal wat misverstanden over. Mogen kinderen van gescheiden ouders zelf kiezen bij welke ouder ze gaan wonen? En zo ja, vanaf welke leeftijd? De kern: feitelijk mogen kinderen pas als ze 18 zijn volledig zelf de keuze maken. Zodra ze 12 zijn, mogen ze echter wel hun mening geven.

Minderjarig versus meerderjarig

Sommige ouders zijn in de veronderstelling dat kinderen vanaf 12 jaar zelf mogen kiezen waar ze gaan wonen. Is een ouder het bijvoorbeeld niet eens met de zorgregeling, dan wacht hij of zij geduldig af tot het kind 12 is. Om er vervolgens achter te komen dat alleen meerderjarige kinderen – dus van 18 jaar en ouder – volledig zelf kunnen bepalen waar ze gaan wonen. Bij de ene ouder, bij de andere ouder of natuurlijk op zichzelf.

De wetgever heeft welbewust voor deze leeftijdsgrens gekozen. Kinderen van 12 zijn in de regel nog niet bekwaam genoeg om keuzes te maken die recht doen aan hun eigen belang. Zo zijn er voorbeelden bekend van kinderen die graag bij de andere ouder wilden wonen omdat ze dan vaker zouden mogen gamen. Bovendien is het onwenselijk als kinderen moeten kiezen tussen ouders: het kan schadelijk zijn voor de geestelijke ontwikkeling omdat het kind met zijn of haar keuze de andere ouder tekortdoet.

Ouderlijk gezag, zorgregeling en ouderschapsplan

Meestal hebben ouders gezamenlijk gezag over hun kinderen, maar het kan ook voorkomen dat één van de ouders eenhoofdig gezag heeft. Gezag wil zeggen dat ouders de verantwoordelijkheid voor en het recht op opvoeding en verzorging van het kind hebben. Zo mogen ze bijvoorbeeld beslissen naar welke school het kind gaat en waar het kind woont. Hier valt dus ook de beslissing over de zorgregeling onder: wanneer verblijft het kind bij de ene en wanneer bij de andere ouder? Deze afspraken worden vastgelegd in het ouderschapsplan.

Als ouders geen consensus kunnen bereiken over dit soort zaken, kunnen ze de rechter vragen om een beslissing te nemen.

Vanaf 12 jaar: mening kind telt

Is een kind 12 jaar of ouder? Dan moet de rechter vragen naar de mening van het kind. Dit gebeurt in een speciaal informeel gesprek, dat we het kindgesprek noemen. Naast de wensen van het kind, onderzoekt de rechter ook of wat de ouders willen in het belang van het kind is.

In de regel geldt: hoe ouder het kind is, hoe meer belang er wordt gehecht aan zijn of haar wensen. Daarbij geldt wel dat iedere zaak uniek is en dat de rechter altijd kijkt naar alle specifieke omstandigheden van het geval.

Een kind kan zelf naar de rechter stappen als hij iets wil veranderen aan bijvoorbeeld de zorgregeling. De rechter is overigens niet verplicht om hiernaar te kijken. Wanneer hij besluit om het wel op te pakken, dan wordt er een gerechtelijke procedure gestart en mogen alle belanghebbende hun mening kenbaar maken.

Kinderen jonger dan 12 jaar

Kinderen die jonger zijn dan 12 jaar, worden in principe niet gehoord door de rechter. Denkt de ouder dat het belangrijk is als het kind wél zijn mening geeft? Dan kan daartoe een verzoek worden ingediend bij de rechter.

18 jaar of ouder

Volgens de Nederlandse wet is een kind van 18 jaar of ouder meerderjarig. Hij of zij mag dan alles wat volwassenen mogen, zoals stemmen, een rechtszaak aanspannen en dus ook kiezen waar hij of zij gaat wonen. De zorgregeling die eerder is vastgesteld, verliest dan dus zijn geldigheid.

Bijzondere curator

Bij welke ouder gaat het kind (of gaan de kinderen) wanneer verblijven? Het is één van de meest heikele punten bij echtscheidingen. In sommige gevallen lopen de spanningen rondom een echtscheiding zo hoog op, dat er een bijzondere curator wordt ingeschakeld. Als een kind centraal staat in een conflict en daar psychische schade van ondervindt, komt de bijzondere curator voor de belangen van het kind op. Zowel mensen uit de omgeving van het kind als het kind zelf kunnen de rechter verzoeken om een bijzondere curator aan te stellen.

De bijzondere curator staat in nauw contact met het kind en gaat in gesprek met de ouders (of een voogd) om te bemiddelen. Vaak wordt een advocaat-mediator door de rechter aangewezen als bijzondere curator, maar het kan tevens een psycholoog, orthopedagoog, notaris of familielid zijn. Ook de ervaren advocaat-mediators van Henkelman • Van Nimwegen treden geregeld op als bijzondere curator.

Heeft u problemen met de zorgregeling en wilt u graag professionele hulp? Neem dan vrijblijvend contact op met de gespecialiseerde familierechtadvocaten en -mediators van Henkelman • Van Nimwegen. We zijn gevestigd in Delfzijl en Groningen, met een bezoekadres in Winschoten.

Vrijblijvende kennismaking

Onze gespecialiseerde familierechtadvocaten zijn tevens ervaren (echtscheidings)mediators, mr. Edwin Henkelman is daarnaast overlegscheidingsadvocaat. Komt u uit de regio Groningen, Delfzijl en Winschoten en wilt u vrijblijvend kennismaken met mr. Edwin Henkelman of mr. Eveline van Nimwegen? Neem gerust contact met ons op om een kennismakingsgesprek in te plannen.